Lange termijn effecten Ritalin

Effect van Ritalin op kinderhersenen

Voor kinderen met een aandachtstekortstoornis, ADHD of ADD, wordt in de meeste gevallen methylfenidaat (MPH) voorgeschreven. In de volksmond is dit beter bekend onder de merknaam Ritalin. Verrassend genoeg is er weinig bekend over de langetermijneffecten van MPH op de hersenen van kinderen en adolescenten. Een onderzoeksproject van Prof. Liesbeth Reneman, gefinancierd door Kiddy Goodpills, gaat daar verandering in brengen. 

Doelstelling onderzoek

Het onderzoek onder leiding van prof. Liesbeth Reneman van Amsterdam UMC heeft als doel meer inzicht te krijgen in de gewenste en ongewenste (bij)werkingen van MPH op de zich ontwikkelende hersenen en daarmee de behandelingsaanbevelingen voor ADHD te verbeteren. Daartoe wordt een groep van 99 jongens en mannen gevolgd, die acht jaar geleden voor het eerst deelnamen aan een onderzoek naar de korte-termijneffecten van MPH op de hersenen van kinderen. Met geavanceerde MRI-scans wordt de ontwikkeling van de hersenen in beeld gebracht, maar ook gekeken naar hoe ADHD-symptomen, cognitie en slaap zich ontwikkelen bij deze proefpersonen. 

De gewenste en ongewenste effecten van MPH op de hersenen, op zowel de korte en de lange termijn, worden gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift. Op basis hiervan kunnen behandelaanbevelingen voor ADHD worden geactualiseerd. De geïntegreerde resultaten van dit onderzoek zullen de behandeling van ADHD in de kliniek verder bevorderen en verbeteren.

Waarom is het belangrijk om nu dit onderzoek te doen?

Alleen al in de eerste helft van 2019 werd aan ongeveer 3% van de kinderen en adolescenten onder de 19 jaar methylfenidaat voorgeschreven. Dit komt neer op ruim 100.000 kinderen en adolescenten. Daarnaast zegt ongeveer 2.8% van middelbare scholieren in 2015 ADHD-medicatie te hebben gebruikt zonder dat de dokter dit had voorgeschreven. Aangezien er nog weinig bekend is over de effecten van MPH op de hersenontwikkeling, roepen deze cijfers op tot bezorgdheid. Ze benadrukken de noodzaak voor verder onderzoek naar de effecten van MPH-behandeling op lange termijn.

Opzet van het onderzoek

Voor het eerste deel van dit onderzoeksproject worden alle jongens die acht jaar geleden deelnamen aan het onderzoeksproject – zij zijn nu respectievelijk 19 tot 20 jaar en 30 tot 50 jaar oud – opnieuw benaderd voor deelname. Daarnaast worden adolescenten en mannen zonder ADHD, de zogenaamde gezonde controles, meegenomen in het onderzoek. Door de resultaten van de ADHD-deelnemers met te vergelijken met de gezonde controlegroep, kunnen we een uitspraak doen over wat de resultaten betekenen. Bijvoorbeeld: zijn de langetermijneffecten van MPH op de ontwikkelende hersenen van jongens met ADHD positief of negatief? Met andere woorden: is er mogelijk sprake van normalisatie van de hersenontwikkeling zoals onze resultaten op de korte-termijn suggereren, of juist niet?

Prof. L. Reneman: “De deelnemers komen voor dit onderzoek één keer naar het Amsterdam UMC. Deze onderzoeksdag duurt ongeveer zes uur en bestaat uit het beantwoorden van vragenlijsten, een neuropsychologisch onderzoek en geavanceerde MRI-scans. Ook doen we gedurende de week voorafgaand aan de onderzoeksdag een slaapstudie. Hiervoor dragen de deelnemers een actigraaf, dat is een polsbandje, en houden ze een kort slaapdagboek bij. In het tweede deel van dit onderzoeksproject schrijven we een literatuuroverzicht over de gewenste en ongewenste korte- en langetermijneffecten van MPH-behandeling op de hersenontwikkeling. Op basis hiervan kunnen behandelaanbevelingen voor ADHD worden ontwikkeld en kunnen de resultaten van dit onderzoek worden opgenomen in de klinische praktijk.”

Wat hopen we te bereiken?

In een eerder onderzoek, acht jaar geleden, is gezien dat veranderingen optraden in de structuur en functie van de hersenen van jongens die vier maanden met MPH waren behandeld. Deze veranderingen was niet zichtbaar bij volwassenen. Op basis van proefdierenonderzoek is de verwachting dat de veranderingen die we bij jongens zagen meer uitgesproken zullen zijn. Bij volwassenen verwachten we dat niet.

Prof. L. Reneman: “Onze algemene hypothese en verwachting is dat behandeling met MPH tijdens de hersenontwikkeling, maar niet bij volwassenen, resulteert in veranderingen die afhankelijk zijn van de leeftijd. Mogelijk zelfs een ‘normalisatie’ van hersenstructuur en hersenfunctie bij kinderen. We moeten nu uitzoeken of deze veranderingen permanent zijn en kunnen leiden tot positieve gedragsveranderingen, zoals vermindering van ADHD-symptomen ook na stoppen met medicatie, minder kans op verslaving en verbeterde slaap. Maar het is ook mogelijk dat ze kunnen leiden tot negatieve bijwerkingen zoals meer angst en depressieve symptomen. Met de kennis van nu verwachten we dat kinderen die minder lang MPH slikken er op de lange termijn beter uitkomen. We bepleiten dan ook dat het stellen van de diagnose ADHD strenger wordt gereguleerd. En dat we niet snel patiënten selecteren voor een behandeling met alleen een aangepaste dosis per leeftijdsgroep.”

Wat kun jij doen?

Voor dit 2-jaar durend onderzoek hebben we in totaal € 150.000 nodig. Wil je hier je steentje aan bijdragen? Dat kan door te doneren via onderstaande button. Ook op andere manieren kan je helpen, bijv. door het zelf organiseren van een fundraising event of het beschikbaar stellen van media om zo meer aandacht voor Kiddy Goodpills te krijgen. Iets doen? Neem contact met ons op via info@kiddygoodpills.nl.

Steun Kiddy Goodpills

Help ons met onderzoek naar medicijnen voor kinderen.